قیمت روز روغن آفتابگردان عمده: FOB نووروسیسک، CIF خزر، DAP سرخس

قیمت‌های مرجع روغن آفتابگردان در ژوئن ۲۰۲۶

یک نکته مهم قبل از هر چیز: قیمت‌هایی که در این مقاله می‌خوانید تقریبی هستند و روزانه بر اساس نوسانات بازار تغییر می‌کنند. این اعداد را به عنوان یک راهنما در نظر بگیرید، نه قیمت قطعی. بازار روغن آفتابگردان در نیمه اول ۲۰۲۶ تحت تأثیر سه عامل اصلی قرار داشته: کاهش عوارض صادراتی روسیه از ۲۱۵ به ۶۰ دلار در هر تن، برداشت ۱۸.۵ میلیون تنی تخمه آفتابگردان در روسیه (بر اساس گزارش اتحادیه صادرکنندگان غلات روسیه) و نوسانات نرخ روبل. جدول زیر قیمت‌های مرجع برای خریداران ایرانی را نشان می‌دهد:

عوامل مؤثر بر قیمت روغن آفتابگردان

قیمت روغن آفتابگردان یک شوخی نیست — ترکیبی از عوامل بنیادین، ژئوپلیتیکی و حتی آب و هوایی تعیینش می‌کند. بیایید مهم‌ترین‌ها را مرور کنیم:

۱. عوارض صادراتی روسیه

این بزرگترین تغییر بازار در ۲۰۲۶ است. وزارت اقتصاد روسیه در مارس گذشته عوارض صادرات روغن آفتابگردان را از ۲۱۵ دلار به ۶۰ دلار در هر تن رساند — حدود ۷۲٪ کاهش. نتیجه؟ قیمت FOB نووروسیسک ۱۵۰-۱۷۰ دلار ارزان‌تر از سال ۲۰۲۴ شده و روسیه حالا در برابر اوکراین و آرژانتین خیلی رقابتی‌تر است. البته هیچکس نمی‌داند این کاهش تا کی ادامه دارد.

۲. نرخ روبل روسیه

روبل بین ۷۱ تا ۷۵ به ازای هر دلار نوسان داشته. هر وقت روبل تضعیف می‌شود، قیمت صادراتی به دلار پایین می‌آید — و این دقیقاً همان جایی است که خریداران می‌توانند فرصتی برای خرید ارزان‌تر پیدا کنند. اما ضعف روبل نشانه خوبی برای اقتصاد روسیه نیست و ممکن است سیاست‌های جبرانی به همراه داشته باشد.

۳. فصل برداشت و عرضه فصلی

فصل برداشت تخمه آفتابگردان در روسیه از سپتامبر تا نوامبر است. طبق پیش‌بینی‌ها، روسیه در ۲۰۲۶/۲۷ حدود ۱۸.۵ میلیون تن تخمه برداشت خواهد کرد که چیزی در حدود ۵.۸ میلیون تن روغن از آن استخراج می‌شود. تجربه نشان داده در ماه‌های اکتبر تا دسامبر، قیمت‌ها معمولاً ۵-۸٪ کاهش می‌یابد — این را در تقویم خریدتان علامت بزنید.

مقایسه قیمت FOB در بنادر مختلف روسیه

قیمت FOB در بنادر مختلف روسیه یکسان نیست. نووروسیسک در دریای سیاه با ۹۵۰-۱,۰۵۰ دلار رقابتی‌ترین قیمت را دارد، اما کرایه تا ایران بالاست (۸۵-۱۱۰ دلار از طریق بسفر و کانال سوئز). از آن طرف، بندر آستراخان در خزر قیمت پایه‌اش کمی بالاتر است (۹۷۰-۱,۰۷۰ دلار) ولی کرایه به ایران فقط ۳۵-۴۵ دلار است. جالب اینکه DAP سرخس از طریق راه‌آهن با ۹۱۵-۱,۰۰۰ دلار برای CSO، در برخی موارد ارزان‌ترین گزینه است — مخصوصاً برای خریدارانی که در شمال شرق ایران هستند. سن‌پترزبورگ با کرایه ۱۲۰-۱۴۰ دلار برای محموله‌های بزرگ مقرون‌به‌صرفه است.

تغییرات قیمتی در سال‌های اخیر

نگاهی به سه سال گذشته (اعداد بر اساس میانگین سالانه FOB نووروسیسک و آمار گمرک ایران):

• ۲۰۲۴: میانگین ۱,۰۸۰ دلار/تن — عوارض صادراتی ۲۱۵ دلار — بازار صعودی و پرنوسان
• ۲۰۲۵: میانگین ۱,۰۲۰ دلار/تن — عوارض صادراتی ۲۱۵ دلار — ثبات نسبی با تمایل به کاهش
• ۲۰۲۶: میانگین ۹۸۰ دلار/تن — عوارض صادراتی ۶۰ دلار — بازار نزولی-مثبت

کاهش حدود ۱۰۰ دلاری نسبت به ۲۰۲۴، مستقیم به جیب خریداران ایرانی رفته. البته این اعدادی که می‌بینید میانگین هستند و قیمت‌های لحظه‌ای می‌توانند تفاوت داشته باشند.

پیش‌بینی قیمت تا پایان ۲۰۲۶

با فرض ثبات شرایط فعلی (که هیچوقت در این بازار تضمینی نیست)، پیش‌بینی زیر را می‌توان در نظر گرفت:

• سه‌ماهه سوم (ژوئیه-سپتامبر): FOB ۹۲۰ - ۹۸۰ دلار — کاهش فصلی قبل از برداشت جدید
• سه‌ماهه چهارم (اکتبر-دسامبر): FOB ۸۸۰ - ۹۵۰ دلار — اوج برداشت و بیشترین عرضه
• سه‌ماهه اول ۲۰۲۷ (ژانویه-مارس): FOB ۹۵۰ - ۱,۰۵۰ دلار — افزایش قیمت پس از فصل برداشت

خیلی‌ها می‌گویند بهترین زمان خرید سه‌ماهه چهارم است، و حق هم دارند — قیمت‌ها معمولاً در پایین‌ترین سطح سال هستند. اما احتیاط: تغییر ناگهانی عوارض صادراتی یا تحولات ژئوپلیتیکی می‌تواند همه چیز را به هم بزند. یک پیشنهاد عملی: اگر بودجه اجازه می‌دهد، خرید پلکانی در دو یا سه مرحله انجام بدهید تا ریسک نوسان را پخش کنید. قراردادهای بلندمدت با نرخ ثابت روبلی هم می‌تواند هزینه را تا ۱۵٪ دیگر کاهش دهد.

مقایسه قیمت با سایر روغن‌های خوراکی

برای اینکه جایگاه روغن آفتابگردان را بهتر بفهمید: از روغن پالم (۹۲۰-۹۸۰ دلار) حدود ۵٪ گران‌تر است، اما از روغن سویا (۱,۰۵۰-۱,۱۰۰ دلار) حدود ۷٪ ارزان‌تر می‌باشد. این جایگاه میانی، روغن آفتابگردان را به گزینه‌ای متعادل تبدیل کرده — نه آنقدر ارزان که کیفیت را قربانی کنید، نه آنقدر گران که به صرفه نباشد.