Türkiýeden mermer importy: resminamalar we gümrük
Türkiýeden gelýän mermer ýükleri täjirçilik hasap-fakturasy, gaplama sanawy, ulag resminamasy, gelip çykyş subutnamasy we synag hasabatlary ýaly esasy resminamalara daýanýar. Daş çig ýa-da diňe gödek kesilen bolsa 2515-nji HS pozisiýasy, işlenen we taýýar edilen bolsa 6802-nji pozisiýa ulanylýar. Bu sahypa her resminamanyň mazmunyny, ony kimiň berýändigini we konteýner möhürlenmezden öň gümrük dellaly bilen nämeleri barlamalydygyny düşündirýär.
Türkiýeden mermer ýükü bilen haýsy resminamalar gelýär?
| Resminama | Berýän tarap | Maksady | Ýygy duş gelýän ýalňyşlyklar |
|---|---|---|---|
| Täjirçilik hasap-fakturasy | Öndüriji ýa-da söwdagär | Gümrük bahasynyň we satuwyň esasy | Harydyň beýany örän umumy; Incoterm ýa-da arassa agram ýok |
| Gaplama sanawy | Öndüriji ýa-da ammar | Sany, agramy, belgileri we nomerleri görkezýär | Fakturadaky mukdarlar ýa-da ýaşik bellikleri bilen gabat gelmeýär |
| Ulag resminamasy (B/L, CMR, AWB) | Daşaýjy ýa-da ekspeditor | Daşamanyň we alyjynyň subutnamasy | Ýükçi ýa-da habardar edilýän tarap fakturadakydan başgaça ýazylýar |
| Gelip çykyş şahadatnamasy | Türkiýedäki söwda edarasy | Harydyň nireden gelip çykandygyny subut edýär | Ýalňyş haryt üçin berilýär ýa-da fakturanyň sözleri bilen deň däl |
| EUR.1 ýa-da A.TR hereket şahadatnamasy | Türkiýäniň gümrügi / ygtyýarly edara | Ylalaşyk rugsat berýän ýagdaýynda ýeňillikli düzgüni goldaýar | Barmaly ýere bagly talap edilýändigine garamazdan hemişe gerek diýlip düşünilýär |
| Synag hasabaty | Laboratoriýa | Anyk daş we partiýa boýunça netijeleri görkezýär | Laboratoriýa, sene ýa-da nusganyň gelip çykyşy görünmeýär |
| Ýüklemeden öňki barlag şahadatnamasy | Garaşsyz üçünji tarap (SGS, Intertek, Bureau Veritas) | Ýüküň ylalaşylan ölçeglere laýykdygyny tassyklaýar | Barlag çägi önümçilik gutarandan soň ylalaşylýar |
| Ätiýaçlandyryş şahadatnamasy | Ätiýaçlandyryjy | Incoterm satyjynyň borjy eden ýagdaýynda gerek | CIF şertinde ýok |
Bu resminamalaryň ikisi haryt bilen ugraýar, üçüsi serhetde barlanýar, ýöne olaryň hemmesi şol bir ýüküň beýany bolmalydyr. Gaplama we konteýnere ýükleme sahypasynda ýaşik belgileriniň we nomerleriniň kagyz resminamalary konteýneriň içindäki haryt bilen nähili baglaýandygy görkezilýär.
Her resminamany kimiň taýýarlaýandygyny bilmek hem möhümdir, sebäbi gijikmeleriň köpüsi jogapkärçiligi başga biriniň ýerine ýetirýändigine bolan çaklamadan başlanýar. Öndüriji fakturany, gaplama sanawyny we synag hasabatlaryny taýýarlaýar hem-de daşy zawodyň derwezesine çenli getirýär. Ekspeditor daşamany bronlaýar, ulag resminamasyny berýär ýa-da alýar we Türkiýe tarapyndan eksport deklarasiýasyny taýýarlaýar. Söwda edarasy öndürijiniň kagyzlaryna esaslanyp gelip çykyş şahadatnamasyny berýär. Gümrük dellaly barmaly ýurtda import deklarasiýasyny tabşyrýar we tarif koduny alyjy bilen bile barlaýar. Importçy bolsa EORI ýa-da ýerli hasaba alyş nomerini berýär, import resmileşdirmesini guraýar we deklarasiýada görkezilen paç bilen salgydy töleýär. Amalda bu wezipeleri biri-biriniň ýerine geçirmek bolmaýar; hemmäniň başga biriniň elinde diýip çak eden resminamasy köplenç diňe serhetde ýetmezçilik bolup çykýar.
Mermer nähili klassifikasiýa edilýär: HS 2515 ýa-da 6802?
Pozisiýa daşyň näçe işlenendigine baglydyr. Öz gang saw enjamy üçin çig blok import edýän alyjy bilen ýylmalanan, ölçeg boýunça kesilen kabulhana plitalaryny alýan alyjynyň pozisiýasy birmeňzeş däl. Ýalňyş pozisiýa paç düzgünine hem-de deklarasiýadaky maglumatlaryň yzyna täsir edýär.
| Pozisiýa | Öz içine alýan harytlar | Adaty harytlar | Bellik |
|---|---|---|---|
| HS 2515 | Mermer, travertin we beýleki hekli monumental ýa-da gurluşyk daşy; çig, gödek gyralary kesilen ýa-da diňe dörtburç bloklara/plitalara kesilen | Çig bloklar, soňra işlenmegine garaşýan inedördül görnüşli kesilen plitalar | Bu "entek işlenmedik" tarap |
| HS 6802 | Işlenen monumental ýa-da gurluşyk daşy; 6802.91 işlenen mermer, travertin we alabastr üçin | Ýylmalanan plitkalar, ölçeg boýunça kesilen bölekler, oýulan çanaklar, basgançaklar, stol üstleri | Bu işlenen tarap, syrçalanan ýa-da başgaça taýýar edilen ýüz hem girýär |
Gysgaça: blok ýa-da plita görnüşinde kesilip, başga iş edilmedik bolsa çig daş pozisiýasy ulanylýar; kesilen, ýylmalanan, profil berlen ýa-da oýulan bolsa işlenen daş pozisiýasy ulanylýar. Klassifikasiýa hukuk häsiýetli beýan bolany üçin, deklarasiýa tabşyrylmazdan öň barmaly ýurduň tarif maglumatlar bazasynda we gümrük dellaly bilen barlaň: ÝB üçin TARIC, ABŞ üçin HTS ýa-da beýleki ýurtlarda milli tarif. Söwda çeşmeleri araçäk ýagdaýlaryň beýleki edaralaryň klassifikasiýa kararlary bilen çözülýändigini hem görkezýär; bir importçy üçin çykarylan karar başga importçynyň harydyna awtomatiki degişli däldir.
Täjirçilik fakturasynda nämeler ýazylmaly?
Deklarasiýa fakturanyň esasynda düzülýär, şonuň üçin umumy beýany bolan faktura mermer ýüküniň soraga alynmagynyň iň köp duş gelýän sebäbidir. Proforma tassyklamazdan öň şu meýdanlary barlaň:
Fakturanyň beýany üçin gözegçilik sanawy
- Satylýan daş ady — söwda ady we alyjynyň düzgünleri talap etse, ylmy ýa-da umumy görnüşi (mermer, travertin).
- Ýüzüň işlenişi — ýylmalanan, matlanan, çotgalanan, çäge bilen işlenen, otlanan; "tebigy" işleniş görnüşi däldir.
- Ölçegler we galyňlyk — millimetrde, ylalaşylan bolsa galyňlyk çydamlylygy bilen.
- Mukdar — gaplama sanawyna laýyklykda inedördül metrde we/ýa-da tonnada.
- Arassa agram — her ýaşik we jemi boýunça; ulag resminamasyndaky agram deň bolmaly.
- Klassifikasiýa edilen HS ýa-da CN kody, deklarasiýada pozisiýasy bilen.
- Incoterm we görkezilen ýer — "CIF İzmir" şertdir; diňe "CIF" ýeterlik däl.
- Öndürijiniň ýa-da ýükçiniň şahsyýeti — beýleki resminamalardaky hukuk ady bilen birmeňzeş.
Mermer üçin Incoterms: FOB, CIF, DAP
| Şert | Satyjy ýerine ýetirýär | Alyjy ýerine ýetirýär | Mermer alyjysyna haçan laýyk |
|---|---|---|---|
| FOB | Görkezilen ýükleme portuna getirmek we gämä ýüklemek | Fraht, ätiýaçlandyryş we soňraky daşama | Ekspeditoryňyz bar bolsa we fraht bölegine gözegçilik etmek isleseňiz |
| CFR | Barmaly portuna çenli fraht | Ätiýaçlandyryş | Satyjynyň üsti bilen frahty kabul edip, ätiýaçlandyryşy özüňiz guramak isleseňiz |
| CIF | Barmaly portuna çenli fraht we ätiýaçlandyryş | Portdan soňraky daşama | Ätiýaçlandyryşy şertnamanyň bahasynyň içine goşmak isleseňiz |
| DAP | Harydy görkezilen barmaly ýere çenli düşürmezden daşamak | Import resmileşdirmesi we paçlar | Esasy daşama üçin bir tarapy jogapkär etmek isleseňiz |
Tablisanyň esasy manysy: çykdajy bilen töwekgelçilik diňe ýükleme nokadyna çenli bilelikde hereket edýär. DAP teklibi has ýönekeý görünýär, emma ekspeditoryň maržasyny içine goşýar we frahta bolan gözegçiligiňizi azaldýar. FOB teklibi bu gözegçiligi size berýär we harydyň hakyky bahasyny özüňiziň hasaplamagyňyzy talap edýär. Düzgünler ICC tarapyndan çap edilýär; her teklipde üç harpdan ybarat şert bilen görkezilen ýeri soraň. Incoterms setiri A tablisasynda talap edilýän bolsa, ätiýaçlandyryş şahadatnamasyny kimiň guraýandygyny hem kesgitleýär.
Paçlar, gelip çykyş subutnamasy we söwda ylalaşyklary: nämeleri barlamaly?
Bu sahypada paç möçberleri görkezilmeýär, sebäbi ýüküňize degişli möçber deklarasiýa gününiň barmaly ýurt tarifindäki möçberdir we ol gelip çykyş hem-de beýleki çäreler boýunça üýtgäp biler. Munuň ýerine:
- Pozisiýany barmaly ýurduň tarifinden gözläň. ÝB üçin TARIC, ABŞ üçin HTS, beýleki ýurtlar üçin milli tarif sanawy. Paç setirini onuň garşysyndaky çäreler bilen bile okaň.
- Haýsy gelip çykyşy talap edýändigiňizi anyklaň. Ýeňillikli düzgün dogry gelip çykyş subutnamasyna bagly: EUR.1 hereket şahadatnamasy, degişli Türkiýe–ÝB söwda tertiplerinde A.TR ýa-da ygtyýarly eksportçynyň gelip çykyş deklarasiýasy. Dogry subutnama bolmasa, adaty düzgün ulanylýar.
- Önümçilik gutarmanka dellal bilen tassyklaň. Ýeňillikli düzgün harydyň ýere düşen bahasyna ep-esli täsir edýän bolsa, ilkinji resminamadan başlap kagyzlar dogry bolmaly.
- Paçdan başga haryda çäreleriň degişlidigini barlaň. Dellalyňyz siziň okaýan TARIC ýa-da HTS ýazgyňyzy okaýar; möhüm zat bu barlagyň her ýük üçin aýratyn geçirilmegidir.
Türkiýede portlar we ýükleme
Söwda çeşmelerinde İzmir Egeý we Marmara karýer zolagy üçin esasy mermer eksport porty hökmünde köp agzalýar; Afyon, Denizli we Balıkesir toparlary şol ýerde ýerleşýär. Aliağa, Mersin we Antalya hem mysal bolup biler, ýöne hakyky FOB nokadyňyzy öndüriji bilen barlaň. Teklipde ýazylan port möhümdir, içerde ýerleşýän zawoddan portuna çenli awtoulag daşamasy bolsa çykdajyny we möhleti üýtgedýär.
Ýükleme tertibi kagyz resminamalary ýaly möhümdir: boş konteýneriň, berkidilýän ýüküň, her gatlagyň we möhürlenen gapylaryň suratlary soňraky zeper jedellerini çözýän subutnamadyr. Gaplama we konteýnere ýükleme sahypasynda konteýner bronlanmazdan öň berilmeli soraglar görkezilýär.
Töleg şertleri we resminama akymy
A tablisasyndaky resminamalar töleg üçin hem ulanylýar, şonuň üçin töleg gurluşy bilen resminama toplumy bile düzülmelidir. Ilkinji sargytda proforma boýunça goýum, galan tölegi bolsa iberiş resminamalarynyň nusgalaryna garşy tölemek adaty usuldyr: alyjy galany tölemezden öň kagyzlary görýär, satyjy bolsa önümçiligi maliýeleşdirmek üçin goýum alýar. Akkreditiwde bank diňe akkreditiwe laýyk resminamalara garşy töleýär; diýmek, fakturadaky beýany, agramlar we seneler akkreditiw bilen takyk gabat gelmelidir. Harydyň beýanyndaky bir söz tapawudy hem ret etmegiň nusgawy sebäbidir.
Haýsy gurluş ulanylsa-da, her töleg tapgyryny siziň gözegçiligiňizdäki resminama bilen baglaň: barlag şahadatnamasy, suratlar toplumy ýa-da gol çekilen gaplama sanawy. Alyjy gollanmasynda iki tarap üçin saýlawlar we olaryň töwekgelçiligi düşündirilýär.
Ýükler nirede gijikýär we muny nädip öňüni almaly?
Serhetdäki gijikmeleriň köpüsi harydyň özi bilen däl-de, resminamalar bilen bagly:
- Atlaryň gabat gelmezligi. Fakturada bir kompaniýa, konosamentde başga, gelip çykyş şahadatnamasynda üçünji at. Hukuk adyny ähli kagyzlarda birmeňzeş saklaň.
- HS kodunyň nädogry ýa-da ýok bolmagy. Deklarasiýa klassifikasiýa eden koduňyzy talap edýär; aç-açan ýalňyş pozisiýa barlagy çagyrýar.
- Gaplama maglumatynyň jemlenmezligi. Mukdarlar, ýaşik belgileri we agramlar faktura, gaplama sanawy we belliklerde biri-birine garşy gelýär.
- Galyňlygyň ýa-da işlenişiň ýazylmazlygy. Işlenen daşda bu häsiýetler klassifikasiýa täsir edip biler; olaryň ýoklugy sorag döredýär.
- Gelip çykyş subutnamasynyň talaba laýyk bolmazlygy. Şahadatnamasyz ýeňillik talap etmek şol düzgüniň ulanylmagyny bes etdirýär.
Iň peýdaly endik ilkinji günden başlap ähli resminamalara bir salgylanma — sargyt nomeri ýa-da ýaşik belgileme tertibini — girizmekdir. Faktura, gaplama sanawy, bellikler, ulag resminamasy we gelip çykyş şahadatnamasy bir salgylanmany göterse, serhet gullugy olaryň bir ýüküň beýanydygyny tiz görýär. Ýazylan pursadynda bu hiç zat goşmaça çykdajy etmeýär, soň goşmak bolsa örän kyn.
Ýygy-ýygydan berilýän soraglar
Mermer plitalaryna haýsy HS kody degişli?
Bu plitanyň näçe işlenendigine bagly. Dörtburç görnüşde gödek kesilen plitalar köplenç 2515-nji pozisiýa girýär; ölçeg boýunça kesilen, ýylmalanan, profil berlen ýa-da başgaça işlenen plitalar 6802-nji pozisiýa, işlenen mermer we travertin üçin bolsa 6802.91 kiçi pozisiýa bilen klassifikasiýa edilýär. Deklarasiýadan öň anyk harydyňyzy barmaly ýurduň tarifi bilen dellal arkaly tassyklaň.
Ýylmalanan plitkalara haýsy HS kody degişli?
Ýylmalanan we ölçeg boýunça kesilen mermer plitkalary işlenen daşdyr, şonuň üçin 2515 däl-de 6802-nji pozisiýa girýär. Başga importçy üçin berlen, syrçalanan mermer plitkalary baradaky karar siziň harydyňyzy klassifikasiýa etmeýär; öz tassyklygyňyzy alyň.
Türkiýeden mermer üçin EUR.1 ýa-da A.TR gerekmi?
Bu barmaly ýurda we ýeňillikli düzgüniň talap edilýändigine baglydyr; şonuň üçin ol dellala berilmeli soragdyr, üýtgemeýän düzgün däldir. Ýeňillik talap edilse, ylalaşygyň talap edýän görnüşindäki dogry gelip çykyş subutnamasy deklarasiýa bilen bolmaly; bolmasa adaty düzgün ulanylýar.
Fakturanyň beýany nämäni öz içine almaly?
Söwda daşynyň ady, işlenişi, ölçegleri we galyňlygy, mukdary inedördül metrde we/ýa-da tonnada, arassa agramy, klassifikasiýa edilen HS ýa-da CN kody, görkezilen ýer bilen Incoterm, öndürijiniň ýa-da ýükçiniň ady ýazylmaly. Şol sözler gaplama sanawynda hem bolup, ýaşik bellikleri bilen gabat gelmelidir.
Türkiýede eksport resmileşdirmesini kim töleýär?
Bu şertnamadaky Incoterm bilen kesgitlenýär. FOB şertinde satyjynyň jogapkärçiligi haryt gämä ýüklenenden soň gutarýar, eksport resmileşdirmesi bolsa şol wagta çenli satyjynyň üstündedir; beýleki şertler başgaça paýlaýar. Diňe şert adyna däl, şert bilen görkezilen ýere bile serediň.
Gümrük barlagy näçe wagt alýar?
Ol barmaly ýurda, resminama toplumyna we ýüküň fiziki barlaga saýlanmagyna baglydyr, şonuň üçin öňünden ygtybarly gün sanyny aýtmak mümkin däl. Töwekgelçiligi azaltmagyň ýoly yzygiderli resminamalar, dogry klassifikasiýa we ýola çykmazdan öň ylalaşylan gelip çykyş subutnamasydyr.
Ýük üçin synag hasabatlaryny alyp bilerinmi?
Hawa, taslama alyjylary üçin bu adaty talapdyr. Anyk daş we partiýa boýunça laboratoriýany, senäni we nusganyň gelip çykyşyny görkezýän hasabatlary soraň hem-de fakturanyň beýany bilen deňleşdiriň. Tehniki maglumatlar we standartlar sahypasynda haýsy synagyň haýsy soraga jogap berýändigi görkezilýär.
Çeşmeler we standartlar
- TİM — Türkiýäniň eksportçylar assambleýasy — bazar konteksti üçin pudak we ýyl boýunça jemlenen eksport maglumatlary.
- ICC — Incoterms — ýokardaky şert tablisalarynda ulanylýan Incoterms 2020 düzgünleriniň neşirçisi.
- Belli bolan barmaly ýurt gümrük edaralarynyň neşirleri — ÝB üçin TARIC, ABŞ üçin HTS ýa-da beýleki ýurtlar üçin milli gümrük sahypasy; häzirki klassifikasiýa we paç teksti üçin.
Degişli sahypalar
Mermer barada umumy maglumat · Mermer alyjysynyň gollanmasy: importyň on ädimi · Gaplama we konteýnere ýükleme · Hil barlagy we talaplar · Tehniki maglumatlar we synag standartlary · Bahanyň sebäpleri · Teklip soraň