Mermer İhracatı: Gümrük Belgeleri ve GTİP Kodları
Türkiye'den çıkan mermer sevkiyatları belirli bir belge setiyle yürür — ticari fatura, yükleme listesi, taşıma belgesi, menşe belgesi ve test raporları — ve uygulanan GTİP başlığı, taşın ham ya da kaba kesilmiş olarak mı (2515) yoksa işlenmiş ve bitmiş olarak mı (6802) geldiğine bağlıdır. Bu sayfa her belgede ne olması gerektiğini, kim tarafından düzenlendiğini, sevkiyatların nerede takıldığını ve konteyner mühürlenmeden önce gümrükçünüzle neyi teyit etmeniz gerektiğini listeler.
Türkiye'den bir mermer sevkiyatıyla hangi belgeler gelir?
| Belge | Kim düzenler | Amacı | Sık yapılan hatalar |
|---|---|---|---|
| Ticari fatura | Üretici ya da tüccar | Gümrük değeri ve satışın dayanağı | Açıklama çok genel; Incoterm ya da net ağırlık eksik |
| Yükleme listesi | Üretici ya da depo | Parça sayıları, ağırlıklar, işaret ve numaralar | Fatura miktarlarıyla ya da kasa etiketleriyle eşleşmemesi |
| Taşima belgesi (B/L, CMR, AWB) | Taşıyıcı ya da navluncu | Taşımanın ve alıcının kanıtı | Gönderen ya da bilgilendirilecek tarafın yazımı faturadan farklı |
| Menşe şahadetnamesi | Türkiye'de ticaret odası | Malın kaynağını kanıtlar | Yanlış mal için düzenlenmiş ya da fatura ifadesiyle uyumsuz |
| EUR.1 ya da A.TR dolaşım belgesi | Türk gümrüğü / düzenleyici makam | Anlaşma izin veriyorsa tercihli muameleyi destekler | Her zaman gerekli sanılması; oysa durum varış noktasına bağlı |
| Test raporu | Laboratuvar | Spesifik taş ve partiye ait sonuçları gösterir | Laboratuvar, tarih ya da numune kökeni görünmüyor |
| Sevkiyat öncesi kontrol sertifikası | Üçüncü taraf (SGS, Intertek, Bureau Veritas) | Sevkiyatı uzlaşılan kriterlere göre doğrular | Kapsam üretim bittikten sonra uzlaşılmış |
| Sigorta sertifikası | Sigortacı | Incoterm bunu satıcının görevi yapıyorsa gerekir | Terim CIF ise eksik kalıyor |
Bu belgelerden ikisi mallarla birlikte gider, üçü sınırda kontrol edilir; ancak hepsi aynı sevkiyatı tarif eder. Ambalaj ve konteyner yükleme sayfası kasa işaretlerinin ve numaralandırmanın evrakı kutunun içiyle nasıl bağladığını anlatır. Varış ülkesini ve Incoterm'i teklif isteyin üzerinden gönderin; o sevkiyatın gerektirdiği belge ve gümrük evraklarıyla fiyatlayalım.
Belgeyi kimin düzenlediğini bilmek de faydalıdır; çünkü gecikmelerin çoğu "başkası halletti" varsayımından doğar. Üretici faturayı, yükleme listesini ve test raporlarını düzenler ve taşıtı kapıya çıkarır; navlucu taşımayı rezerve eder, taşıma belgesini hazırlar ya da toplar ve Türk tarafında ihracat beyannamesini hazırlar; ticaret odası üreticinin evrakına dayanarak menşe şahadetnamesini düzenler; ithalat gümrükçünüz beyannameyi varış ülkesinde sunar ve tarifeyi sizinle okur; ithalatçı ise EORI ya da yerel kayıt numarasını sağlar, ithalat gümrüklemesini düzenler ve beyannameye yazan vergiyi öder. Pratikte bu roller birbirinin yerine geçmez ve "birisi halletmiştir" diye varsayılan belge, sınırda bulunan tipik boşluktur.
Mermer nasıl sınıflandırılır: GTİP 2515 mi, 6802 mi?
Başlık, taşın ne kadar işlem gördüğüne bağlıdır. Kendi gangsaw hattı için ham blok ithal eden alıcı ile lobi karoları ithal eden alıcı farklı bir başlıkta oturur ve yanlış başlık hem muameleyi hem de beyannamedeki veri izini değiştirir.
| Başlık | Kapsadığı | Tipik mallar | Not |
|---|---|---|---|
| GTİP 2515 | Mermer, traverten ve diğer kireçli anıt/yapı taşı; ham, kaba düzeltilmiş ya da yalnızca blok ya da kare/dikdörtgen plaka hâlinde kesilmiş | Ham bloklar, ileri işlem bekleyen kaba kesilmiş plakalar | "Henüz işlenmemiş" ucudur |
| GTİP 6802 | İşlenmiş anıt veya yapı taşı; 6802.91 işlemiş mermer, traverten ve alabasteri kapsar | Cilalı karolar, ölçüye kesilmiş parçalar, oymalı lavabolar, merdivenler, masa tablaları | Cilalı ya da başka şekilde yüzey görmüş dahil, işlenmiş ucudur |
Kısacası: bloğa ya da plakaya sırlanmış ve başka hiçbir şey yapılmamışsa ham taş başlığı uygulanır; kesilmiş, cilalanmış, profillenmiş ya da oymaysa işlenmiş taş başlığı. Sınıflandırma hukuki bir beyandır; bu yüzden beyanname sunulmadan önce varış ülkesinin tarife veritabanıyla — AB için TARIC, ABD için HTS, başka yerlerde ulusal tarife — ve gümrükçünüzle teyit edin. Ticari kaynaklar, sınır vakalarının böyle çözüldüğünü de belirtir; bir ithalatçı için verilen bir karar başka birinin mallarına otomatik olarak uygulanmaz.
Ticari faturada ne yazmalı?
Beyanname faturanın üzerine kurulur; bu yüzden genel bir açıklama, bir sorgulamanın en yaygın nedenidir. Proformayı onaylamadan önce kontrol edilecek alanlar:
Fatura açıklama kontrol listesi
- Satılan taşın adı — ticari adı, alıcının kuralları istiyorsa bilimsel ya da genel türüyle birlikte (mermer, traverten).
- Yüzey — cilalı, mat, fırçalı, kumlanmış, alevli; "doğal" bir yüzey değildir.
- Ölçü ve kalınlık — milimetre cinsinden, uzlaşıldıysa kalınlık toleransıyla.
- Miktar — metrekare ve/ya da ton olarak, yükleme listesiyle tutarlı.
- Net ağırlık — kasa başına ve toplam; taşıma belgesindeki ağırlık bununla uyuşmalı.
- Sınıflandırılan GTİP ya da KN kodu — beyannamede başlık adıyla birlikte.
- Incoterm ve adlandırılan yer — "İzmir CIF" bir terimdir; yalnız "CIF" değildir.
- Üretici ya da gönderen kimliği — diğer belgelerle eşleşen yasal ad.
Mermerde Incoterms: FOB, CIF, DAP
| Terim | Satıcı halleder | Alıcı halleder | Mermer alıcısına ne zaman uyar |
|---|---|---|---|
| FOB | Adlandırılan yükleme limanına teslim ve gemiye yükleme | Navlun, sigorta ve devam eden taşıma | Navluncunuz var ve navlun ayağını kontrol etmek istiyorsanız |
| CFR | Varış limanına navlun | Sigorta | Navlunu satıcı üzerinden düzenlemeyi kabul edip kendi poliçenizi istiyorsanız |
| CIF | Varış limanına navlun ve sigorta | Limandan sonraki taşıma | Sigortanın sözleşme fiyatında olmasını istiyorsanız |
| DAP | Adlandırılan varış yerine taşıma, boşaltılmadan | İthalat gümrükleme ve vergiler | Ana taşımadan tek bir tarafın sorumlu olmasını tercih ediyorsanız |
Tablonun arkasındaki kalıp şu: maliyet ve risk yalnızca yükleme noktasında birlikte hareket eder. DAP teklifi daha basit görünür ama navluncunun kâr marjını içine gömer ve navlun kontrolünüzü alır; FOB teklifi bu kontrolü verir ama malîyeti yerine getirmeyi sizin hesabınıza bırakır. Kurallar ICC tarafından yayımlanır; her teklifte üç harfli terimi ve adlandırılan yeri isteyin. Tablo A'da sigorta sertifikası gerekli dendiğinde, kimin düzenleyeceğine de Incoterm satırı karar verir.
Vergiler, menşe belgesi ve ticaret anlaşmaları: neyi kontrol etmeli
Bu sayfa vergi oranları vermez; çünkü sevkiyatınıza uygulanacak oran, beyan edildiği gün varış ülkesinin tarifesindeki orandır ve menşeye göre değişebilir. Bunun yerine yapılacaklar:
- Başlığı varış tarifesinde arayın. AB ithalatı için TARIC, ABD için HTS, başka yerlerde ulusal tarife. Gümrük vergisi satırını, karşısına yazılmış her ölçümle birlikte okuyun.
- Hangi menşeyi iddia ettiğinizi belirleyin. Tercihli muamele geçerli menşe belgesine bağlıdır — EUR.1 dolaşım belgesi, uygulanabilirse Türkiye–AB düzenlemelerinde A.TR ya da onaylı ihracatçı menşe beyanı. Geçerli belge yoksa normal muamele uygulanır.
- Muameleyi üretim bitmeden gümrükçüyle teyit edin. Tercihli muamele malîyeti önemli ölçüde değiştiriyorsa evrak ilk belgeden itibaren doğru olmalıdır, sınırda düzeltilmez.
- Verginin ötesinde mallarınıza başka bir ölçüm uygulanıp uygulanmadığına bakın. Gümrükçü sizin baktığınız TARIC ya da HTS kaydına bakar; burada bunu adlandırmanın nedeni, böyle bir kontrolün var olduğu ve sevkiyat başına çalıştırılması gerektiğidir.
Türkiye'de limanlar ve yükleme
İzmir, ticari kaynaklarda Ege ve Marmara ocak kuşağı için başlıca mermer ihracat limanı olarak sıkça anlatılır; Afyon, Denizli ve Balıkesir kümeleri bu kuşaktadır. Aliağa, Mersin ve Antalya, reel FOB noktanıza göre üreticiyle teyit edilecek başka örneklerdir — teklifteki liman geçerli olan limandır ve iç tesisten gelen bir kamyon ayağı hem maliyeti hem zamanı değiştirir.
Yükleme disiplini evrak kadar önemlidir: boş konteynerin, bağlamaların, her katmanın ve mühürlü kapakların fotoğrafları, ileride hasar tartışmalarını çözecek delildir ve bir sorun olursa gümrükçünüzün ve sigortacınızın isteyeceği dosyayı başlatırlar. Ambalaj ve konteyner yükleme sayfası kutu rezerve edilmeden önce sorulmaya değer yükleme sorularını anlatır.
Ödeme koşulları ve belge akışı
Tablo A'daki belgeler aynı zamanda ödeme dayanağıdır; bu yüzden ödeme yapısı ve belge seti birlikte kurgulanmalıdır. Proformaya karşı kaparo, bakiye de sevkiyat belgeleri kopyalarına karşı ödendiğinde alıcı bakiyeyi belgeleri görmeden önce serbest bırakır, üretici de üretimi finanse edecek kaparoya sahip olur. Akreditifte banka akrediteye uygun belgelere karşı öder; bu, belgelerdeki açıklama, ağırlık ve tarihlerin akreditife birebir uyması anlamına gelir — mal açıklamasındaki tek kelimelik fark klasik ret nedenidir.
Hangi yapı kullanılırsa kullanılsın, her ödeme kilometre taşını kontrolünüzdeki bir belgeye bağlayın: kontrol sertifikası, fotoğraf seti, imzalı yükleme listesi. Söze dayalı bir vaade değil, karşı tarafın da görebileceği bir kayda bağlayın; aksi hâlde tartışmayı kimin haklı olduğu değil, kimin elinde kanıt olduğu belirler. Alıcı rehberi seçenekleri ve her birinin iki tarafta taşıdığı riski anlatır.
Sevkiyatlar nerede gecikir ve bunu nasıl önlersiniz?
Sınırda gecikmeler neredeyse malların kendisiyle değil, evrakla ilgilidir:
- Ad uyumsuzluğu. Fatura bir şirketi, konşimento başka birini, menşe belgesi üçüncüsünü yazıyor. Yasal adı tüm belgelerde aynı tutun.
- Yanlış ya da eksik GTİP kodu. Beyanname, sınıflandırdığınız kodu ister; bariz şekilde yanlış başlık kontrol çağrısı yapar.
- Toplam tutmayan paket bilgisi. Fatura, yükleme listesi ve etiketlerdeki parça sayıları, kasa işaretleri ve ağırlıklar birbirini tutmuyorsa fiziksel kontrolün baktığı şey budur.
- Belirtilmeyen kalınlık ya da yüzey. İşlenmiş taşta bu özellikler sınıflandırmayı etkileyebilir, bu yüzden eksikleri bir sorudur.
- İddiayla uyuşmayan menşe belgesi. Anlaşmanın istediği belge olmaksızın tercih iddia etmek muameleyi daha en baştan durdurur.
Çoğunun önüne geçen pratik alışkanlık, ilk günden itibaren her belgeye aynı referansı — sipariş numarasını ya da kasa numaralandırma şemasını — yazmaktır. Fatura, yükleme listesi, etiketler, taşıma belgesi ve menşe belgesi aynı referansı taşıdığında, sınırda karşılaştıran memur bunların tek bir sevkiyatı tarif ettiğini saniyeler içinde görebilir ve sizin dosyanız gümrükçünün tarafında kurduğu dosyayla eşleşir. Yazarken hiçbir maliyeti yoktur ve sonradan eklenmesi çok zordur.
Sık sorulan sorular
Mermer plakalarına hangi GTİP kodu uygulanır?
Plakanın ne kadar işlem gördüğüne bağlıdır. Kaba kesilmiş, kare ya da dikdörtgen plakalar genelde 2515 başlığında yer alır; ölçüye kesilmiş, cilalanmış, profillenmiş ya da başka şekilde işlenmiş plakalar 6802'ye girer; işlenmiş mermer ve traverten için kullanılan alt başlık 6802.91'dir. Sınıflandırmayı dosya sunumundan önce gümrükçünüzle, varış tarifesine bakarak teyit edin.
Cilalı karolara hangi GTİP kodu uygulanır?
Cilalı, ölçüye kesilmiş mermer karoları işlenmiş taştır; bu yüzden 2515 yerine 6802 başlığında sınıflandırılır. Başka bir ithalatçıya glazürlü mermer karoları için verilmiş bir karar, sizin mallarınızı sınıflandırmaz — kendi teyitinizi alın.
Türkiye'den mermer için EUR.1 mi A.TR mi gerekiyor?
Varış noktasına ve tercihli bir düzenlemenin iddia edilip edilmediğine bağlıdır; bu sabit bir kural değil, gümrükçüye sorulacak bir sorudur. Tercih iddia ediliyorsa, anlaşmanın istediği biçimde geçerli menşe belgesi beyannameyle birlikte sunulmalıdır; yoksa normal muamele uygulanır.
Fatura açıklamasında ne olmalı?
Ticari taş adı, yüzey, ölçü ve kalınlık, metrekare ve/ya da ton cinsinden miktar, net ağırlık, sınıflandırılmış GTİP ya da KN kodu, adlandırılan yeriyle Incoterm ve üretici ya da gönderen kimliği. Aynı ifade yükleme listesinde de görünmeli ve kasa etiketleriyle eşleşmelidir.
Türkiye'de ihracat gümrükleme masrafını kim öder?
Sözleşmedeki Incoterm belirler: FOB'de satıcının sorumluluğu mallar gemiye bindiğinde biter, öncesinde ihracat gümrüklemesi satıcıya aittir; diğer terimler bunu farklı dağıtır. Bir etiketin meseleyi kapattığını varsaymayın, terimi ve adlandırılan yeri birlikte okuyun.
Gümrük kontrolleri ne kadar sürer?
Varış noktasına, belge setine ve sevkiyatın fiziksel kontrole girip girmediğine bağlıdır; bu yüzden önceden geçerli bir gün sayısı yoktur. Riski azaltmanın yolu yukarıdaki kontrol listesidir: tutarlı belgiler, doğru sınıflandırma ve yola çıkmadan önce uzlaşılmış menşe belgesi.
Sevkiyat için test raporu alabilir miyim?
Evet ve çoğu proje alıcısı için bu standart uygulamadır: spesifik taş ve partiye ait, laboratuvar, tarih ve numune kökeni görünür raporları isteyin ve bunları fatura açıklamasıyla hizalayın. Teknik veri ve standartlar sayfası hangi testin hangi soruyu yanıtladığını açıklar.
Kaynaklar ve standartlar
- TİM — Türkiye İhracatçılar Meclisi — sektör ve yıla göre toplam ihracat verisi; pazar bağlamı için faydalıdır.
- ICC — Incoterms — yukarıdaki terim tablolarında kullanılan Incoterms 2020 kurallarının yayıncısı.
- Biliniyorsa varış gümrük makamının yayınları — AB ithalatı için TARIC, ABD için HTS, başka varış noktaları için ulusal gümrük sitesi; yürürlükteki sınıflandırma ve vergi metni için.
Sevkiyatınızın belge, gümrük ve teslimat planını yapmak için bize ulaşın; tüm paketi fiyatlayalım.
İlgili sayfalar
Mermer genel görünümü · Mermer alıcı rehberi: on adımlık ithalat süreci · Ambalaj ve konteyner yükleme · Kalite kontrol ve itirazlar · Teknik veri ve test standartları · Fiyatı belirleyen etkenler · Teklif isteyin