Mermer Kalite Kontrolü, Toleranslar ve Reklamasyon

Mermer kalite kontrolü, teslim edilen malzemeyi anlaşılmış spesifikasyonla karşılaştırır: taş, sınıf, kalınlık, bitiş, ölçüler ve paketleme. Ton ve damar desenindeki doğal varyasyon ürünün parçasıdır ve kusur sayılmaz; çatlaklar, hiç onaylanmamış tamirler ve anlaşılan toleransın dışında kalan kalınlık kusurdur; bir denetimin varlık nedeni de bu ikisi arasındaki çizgiyi, montajdan önce ortaya koymaktır.

Mermer kalite kontrolü neyi kontrol eder?

Sahada genellikle sırayla karşılaşılan beş şey:

Kimlik. Kasalardaki taş, sipariş edilen ve onaylanan taş mı — ticari ad, spesifikasyonda belirtildiyse menşei, renk ailesi ve onaylı numune referansı.

Miktar ve ölçü. Parçaların irsaliye ile uyumu ve siparişle uyumu: uzunluk, en, kalınlık, plaka ve panellerde köşelerin dikliği.

Yüzey ve yapı. Yüzeyin sipariş edilen bitiş için olması gerektiği gibi olup olmadığı, çatlak, açık yarık, kenar yongası ya da onaylanmış olmayan reçine tamiri bulunup bulunmadığı, duvara sabitlenecekse plaka arka yüzünün sağlam olup olmadığı.

İşçilik. Düzlemsellik, istendiğinde kalibrasyon, kesilmiş kenarların doğruluğu, merdivenlerde burun ve kenar profillerinin tutarlılığı.

Paketleme ve kâğıtlar. Sandık durumu, etiketleme, malları siparişe ve test raporlarına bağlayan demet veya parti numaraları, sevkiyatla gelmesi gereken belgeler.

Bunlardan hiçbiri laboratuvar gerektirmez. Spesifikasyonu, onaylı numuneyi ve kamyondan inen malzemeyle bunları karşılaştıran bir kişiyi gerektirir — bu yüzden spesifikasyonun malzeme üretilmeden önce yazılı olması gerekir; süreç alıcı rehberinde anlatılır.

Denetim kontrol listesi

Kalem	Neye bakılır	Kabul edilebilir mi?	Delil
Taş kimliği	Ticari ad, renk ailesi, spesifikasyondaysa menşei, onaylı numuneyle karşılaştırma	Anlaşılan spesifikasyon, ya da karar verilecek bir sapma	Parçanın onaylı numuneyle yan yana fotoğrafı
Ton ve damar hareketi	Kasanın referanstan ne kadar saptığı	Doğal, anlaşılan aralık içinde	Kasa boyunca birden çok parçanın fotoğrafı
Kalınlık	Tek noktada değil, tanımlı noktalarda ölçü	Yalnızca anlaşılan tolerans içinde	Parça numarasıyla kumpas okumaları
Uzunluk, en, köşe dikliği	Kesilmiş kenarlar ve köşeler	Anlaşılan tolerans içinde	Parça başına şeritmetre veya gönye okumaları
Yüzey bitişi	Honlu, cilalı, fırçalanmış veya eskitme olarak sipariş edilen, tüm yüzeyde	Anlaşılan spesifikasyon	Düşük açıdan gün ışığında yüzey fotoğrafı
Çatlak ve yarıklar	Yüzey boyunca ve kenarlar boyunca	Aksi açıkça kabul edilmediyse kusur	Cetvel karede yakın çekim
Reçine ve tamirler	Göz, damar ve yarıklardaki dolgular; kenar tamirleri	Yalnızca anlaşılan ve beyan edilen yerlerde kabul	Düşük açı fotoğraf; her dolgunun yeri not edilir
Fileli arka yüz	Arka yüze yapıştırılmış lifli tabaka var mı	Yalnızca spesifikasyonda yazıyorsa kabul	Plakanın arka yüz fotoğrafı
Düzlemsellik ve kademe	Plakalar ve büyük karolar serilir veya kenardan gözle kontrol edilir	Anlaşılan tolerans içinde	Gönye sonucu; kenar boyunca fotoğraf
Kenar yongası	Köşeler, arrisler, burunlar	Anlaşılan tolerans hariç kusur	Cetvel karede yakın çekim
Paketleme	Sandık durumu, bandaj, takoz, nem hasarı	Transit hasarı olmamalı	Her kasadan önce ve gelişte durum fotoğrafı
Etiket ve belgeler	Parti/demet numaraları, irsaliye, raporlar	Numaralar sipariş ve raporlarla eşleşmeli	Etiket fotoğrafı; belge kopyası

"Delil" sütunu tablonun can damarıdır. Bir reklamasyon, fark edildiği andaki kayıtla kazanılır ya da kaybedilir; açıldıktan, taşındıktan ve istiflendikten sonra çekilmiş bir kasa fotoğrafı, yüklenmeden önce çekilmiş olanın anlattığı farklı bir hikâyeyi anlatır.

Doğal varyasyon ile kusur arasındaki çizgi: ne normal?

Doğal taş üretilmiş bir yüzey değildir ve ithalatçıların ilk karşılaştığının önemli kısmı kusur değil varyasyondur. Çizgi genel şöyle çekilir:

Gözlem	Normalde nasıl ele alınır	Neden
Aynı ad taşıyan plakalar arasında ton oynaması	Doğal varyasyon	Aynı ocağın farklı blokları ve yatakları asla birbirinin aynı değildir
Parçadan parçaya damar deseninin farklılığı	Doğal varyasyon	Damar taşın tarihidir, basılmış bir tekrar değil
Tek bir plaka içinde renk bantlanması	Doğal varyasyon	Plakanın kesildiği jeolojik katmanın parçası
Üretici tarafından beyan edilmiş, kapatılmış bir çatlak	Doğal, beyan edilmiş ve anlaşılmışsa	Yarıklar damarlı taşta normaldir ve rutin olarak sabitlenir
Açılan, kenara ulaşan veya esneyen bir çatlak	Kusur	Yapı, görünüm değil
Gözenekleri doldurmak yerine çatlağı gizlemek için uygulanan reçine	Onaylanmadıysa kusur	Tedavi, satın alınan şeyi değiştirir
Anlaşılan toleransın dışında kalınlık	Kusur	Ölçü ve parçanın ne yapabileceğini değiştirir
Onaylı numuneden farklı bitiş	Kusur	Spesifikasyonlanmış bir parametre
Kırık parça, yongalanmış arris, ayrılmış file	Kusur	Taşıma veya paketleme hatası
Islak, lekelenmiş veya ezilmiş ambalaj	Paketlemede kusur	Taş sağ kalsa bile malzemeyi riske atar

İki basit test konuşmayı olgusal tutar. Birincisi, bu varyasyon parçalar amaçlanan yerlerine döşendiğinde hâlâ kabul edilir mi? Destekli bir demette dramatik duran ton oynaması, zemin anlaşılan sırayla döşendiğinde çoğu zaman kaybolur. İkincisi, beyan edildi mi? Damardaki beyan edilmiş reçine ile çatlağın altındaki gizlenmiş reçine aynı malzemedir, iki farklı reklamasyondur.

A/B/C sınıfları pratikte nasıl işler?

Evrensel bir tanım yoktur. A, B ve C (ya da birinci, ikinci, üçüncü seçim) tedarikçiye özgü sıralamalardır: her üretici kendi blokları ve kendi pazarı için her sınıfın ne anlama geldiğini belirler ve bu sözler tedarikçiler arasında taşınmaz. Bir sahada birinci sayılan sınıf başka bir yerde ikinciye daha yakın oturabilir — kimse özensiz olduğu için değil, ölçütler hiçbir zaman standartlaşmadığı için.

Ulusal şemalar kural değil örnek olarak vardır: Hindistan'ın IS 1135:1993 standardı mermeri doğal kusurlara göre A'dan D'ye dört gruba ayırır, ASTM C503 ise ABD pazarı için mermeri mineralojik bileşime göre sınıflandırır. İkisi de bir Türk ihracat siparişine kendiliğinden uygulanmaz ve ikisini sözleşmede karıştırmak — bir şemadan sınıfı, başka bir ürün standardından atıfı göstermek — uyuşmazlıkların başladığı yerdir.

Pratik yanıt, sınıfı kendi siparişiniz için yazılı tanımlamaktır: sınıfı adlandırın, onaylı numuneyi ekleyin, sınıfın hangi özellikleri kapsadığını (ton aralığı, damar yoğunluğu, izin verilen tamirler, izin verilen yarıklar) ve sevkiyatın ne kadarının bunun dışında kalabileceğini belirtin. Yazılmamış bir sınıf bir görüştür. Özellikler ve deney yöntemleri ayrı sorulardır, teknik veri ve test standartları kapsamında ele alınır.

Reçine, file ve tamirler: nasıl sorulur, nasıl görülür?

Reçine iki meşru amaç için kullanılır — yüzeyin temizlenebilmesi için açık gözenek ve boşlukları doldurmak ve bir yarığı sabitlemek — ve bir de meşru görünmeyen amaç: bir çatlağı gizlemek. Malzemenin hangi amaçla kullanıldığı size söylemez; bunu beyan söyler.

Üretimden önce yazılı sorun: reçine uygulanıp uygulanmadığı, ne tip olduğu, nerede bekleniyor (gözler, damarlar, yarıklar, kenarlar), parçaların tek tek beyan edilip edilmeyeceği ve plakaların arka yüzlerine lifli bir file yapıştırılıp yapılmayacağı. File, plakaların taşıma sırasında bütün kalması için zayıf ya da çok desenli malzemede yaygındır; spesifikasyonlandıysa meşru bir varyanttır, spesifikasyonlanmadıysa hoş olmayan bir sürprizdir.

Nasıl görülür: plakayı düşük açıdan gün ışığında, yüzeye değil boyunca bakarak değerlendirin. Reçine, çevresindeki taştan farklı ışık tutan hafif bir film gibi okunur ve damarlardaki dolgular daha pürüzsüz şeritler olarak görünür. Arka yüzde yapıştırılmış file, düzenli lifli bir tabaka olarak görünür; şahsen bulunamıyorsanız her demetin arka yüzünün fotoğrafını isteyin.

Bunların hiçbiri kendiliğinden kusur değildir. Anlaşılmadığında, yapıyı değil yüzeyi doldurması gereken yeri gizlediğinde veya spesifikasyonun izin vermediği miktarda bulunduğunda kusur olur.

Sevkiyat öncesi denetim seçenekleri

Alıcıların kullandığı üç düzenleme; maliyetleri ve reklamasyondaki ağırlıkları farklıdır:

Kendi personeliniz. Düzenlemesi en ucuzu ve aynı kişiler tekrar tekrar denetledikçe en tutarlısı; tamamen eğitimlerine ve gerçekten kullandıkları yazılı bir kontrol listesine bağlıdır.

Bağımsız denetim şirketi. Bağımsız bir şirket — bu rolde SGS, Intertek ve Bureau Veritas adları geçer — spesifikasyonunuza karşı denetler ve mallar yola çıkmadan önce rapor düzenler. Ziyaret başına maliyeti ve programa getirdiği zaman vardır; satılmakta olan üründe çıkarı olmayan bir taraftan gelen bir belge kazandırır.

Resmî denetim yok. Küçük siparişlerde yaygındır; ücreti kurtarır ve bütün riski gelişteki denetime, orada da delillerinizin ve sözleşme şartlarınızın işi yapması üzerine devreder.

Hangisi seçilirse seçilsin, denetimin aynı girdilere ihtiyacı vardır: spesifikasyon, onaylı numune, irsaliye ve kabul ölçütleri. Yazılı kabul ölçütleri olmayan bir denetim, geçme-kalma sonucu değil, görülenlerin tarifini üretir — ve bir tarif bir reklamasyonu çözmez. Yükleme sırasında neyin fotoğraflanması gerektiği için ayrıca paketleme ve konteyner yükleme sayfasına bakın.

Gelişte denetim ve reklamasyon süresi

Reklamasyon süresi — gelişten sonra kusurların bildirilmesi gereken dönem — bir sözleşme şartıdır ve malzeme üretildikten sonra değil önce anlaşılmalı, sonra keşfedilmemelidir. Bazı gözlemler kendini hemen belli eder; diğerleri yalnızca kasalar açıldığında veya taş döşendiğinde ortaya çıkar. Hangi gözlemlerin gelişten itibaren kaç gün içinde bildirileceğini ve sürenin kaçırılması hâlinde ne olacağını yazılı anlaşın.

Sıra hızdan daha önemlidir. Her kasayı açmadan önce fotoğraflayın, ambalajın durumunu kaydedin, irsaliyeye karşı açıp denetleyin ve kanıtlarla birlikte anlaşılan süre içinde yazılı bildirimde bulunun. İhracat belgeleri ve gümrük sayfası sevkiyatın hangi kâğıtlarla geldiğini anlatır; bu adım, kâğıtlar kontrol edildikten sonra ne bulduğunuzla ilgilidir.

Hasarın belgelenmesi: fotoğraflar, paketleme durumu, notlar

Bir reklamasyon için delil dosyası fark edildiği anda hazırlanır ve şunları içerir:

Yüklenmeden önce her kasanın fotoğrafları, bandaj, takoz ve görünür darbe hasarını parti numarası karede kalacak biçimde gösterir.

Açılıştan sonra, parçalar hareket etmeden önce fotoğraflar, hasarın kasa içindeki konumu kayda geçsin diye.

Ölçüyle yakın çekimler — kareye cetvel veya bir madeni para koymak boyut verir; ölçekli olmayan yakın çekimler nadiren bir şeyi çözür.

İrsaliye tesliminde notlar: imzalamadan önce yazılan "iki kasada ezilmiş köşe, fotoğraflar çekildi" ifadesi, o anda yapılmış bir kayıttır ve ikna edebilen tek tür kayıt budur.

Ambalajın saklanması, hasar paketlemenin kendisiyle ilgiliyse reklamasyon çözülene dek — sandık, parçanın nasıl taşındığının hikâyesinin parçasıdır.

Belgeler: irsaliye, teslim notu, raporlar ve malzemenin karşılaştırıldığı sipariş ve onaylı numune referansı.

Parça numarası veya demet referansı gibi tanımlayıcı işaretlerden en az birini hasarla birlikte kareye alın, böylece reklamasyon "sevkiyat" geneline değil belirli bir parçaya bağlanır.

Tipik reklamasyon sonuçları sözleşme seçenekleri olarak

Siparişten önce sözleşmeye yazmaya değer, çünkü her birinin sahadaki proje için farklı sonuçları vardır:

İade faturası — reddedilen malzemenin değeri borç kaydedilir. Anlaşması hızlıdır ve yerine koyma işini size bırakır; canlı bir projede asıl pahalı kısım genelde odur.

Yeniden gönderim — aynı malzemenin düzeltilmiş hâli. Zemin bu olmadan tamamlanamıyorsa doğru yanıttır ve en yavaş olanıdır.

Fiyat ayarı — malzeme olduğu gibi, düşürülmüş bir değerle kabul edilir. Sapma yapısal değil görselse ve parçalar zaten kabul edilebilir varyasyonun olduğu yerlerde kullanılabiliyorsa işe yarar.

Hangisinin uyduğu, montajın ne aşamada olduğuna ve programın ne kadar zaman izin verdiğine bağlıdır. Seçenekleri ve tercih sırasını sözleşmede isimlendirmek, bir reklamasyonun kelimelerin ne anlama geldiğine dair pazarlığa dönüşmesini önler.

Sıkça Sorulan Sorular

Plakalar arasındaki ton farkı kusur mu?

Genellikle hayır. Aynı ticari adı taşıyan plakalar arasında ton ve damar hareketi doğal varyasyondur, çünkü aynı ocağın farklı blokları ve yatakları asla birbirinin aynı değildir. Sapma, sipariş için anlaşılandan fazlaysa uyuşmazlığa dönüşür; bu yüzden kabul edilebilir aralığın üretimden önce onaylı numuneye göre yazılı olması gerekir.

Mermerde reçine doldurma nedir?

Reçine, yüzey düzgün temizlenebilsin diye açık gözenek ve boşlukları doldurmak ve damarlı malzemede yarıkları sabitlemek için uygulanır. Anlaşılmışsa beyan edilerek kabul edilir; bir çatlağı gizlemek veya izin verilenden fazla uygulandığında sorundur. Üretimden önce dolguların nerede beklendiğini yazılı sorun.

Plakaların fileli olduğunu nasıl anlarım?

Siparişten önce sorun ve gelişte arka yüzleri kontrol edin — yapıştırılmış lifli file, arka yüzde düzenli lifli bir tabaka olarak görünür. Şahsen bulunamıyorsanız her demetin arka yüzünün fotoğrafını isteyin. File spesifikasyonlandıysa meşru bir varyanttır, spesifikasyonlanmadıysa bir uyuşmazlıktır.

Sevkiyat öncesi denetimi kim yapar?

Sözleşmenin söylediği kişi: kendi personeliniz, SGS, Intertek veya Bureau Veritas gibi bağımsız bir denetim şirketi ya da hiç kimse; bütün risk gelişe devredilir. Kim olursa olsun yazılı spesifikasyona, onaylı numuneye ve kabul ölçütlerine ihtiyacı vardır — bunlar olmadan rapor, geçme-kalma sonucu değil görülenlerin tarifini verir.

Reklamasyon için ne kadar sürem var?

Sözleşmenin söylediği kadar — reklamasyon süresi bakılacak bir sayı değil, anlaşılması gereken bir şarttır. Sözleşmeye yazın; gelişte görünen kusurlarla yalnızca kasa açıldığında veya taş döşendiğinde ortaya çıkanları ayırın ve sürenin kaçırılması hâlinde ne olacağını anlaşın.

Kırığı hangi fotoğraflar kanıtlar?

Yüklemeden önce kasanın durumunu ve parti numarasını gösteren geniş kadrajlar, açılıştan sonra parçanın nerede yattığını gösteren çekimler ve karede ölçüyle kırığın yakın çekimleri. Parçanın tanımlayıcı işareti en az bir karede görünmelidir, böylece reklamasyon belirli bir parçaya bağlanır.

Tüm partiyi reddedebilir miyim?

Yalnızca sözleşme izin veriyorsa ve delil destekliyorsa — tipik olarak taş, sipariş edilen taş değilse, sapma parçalarda değil teslimatın tamamına yayılıysa veya anlaşılan toleranslar sistematik olarak ihlal ediliyorsa. Sorun belirli parçalarla sınırlıysa red genellikle o parçalarla orantılıdır; bu yüzden denetim yalnızca partiye göre değil, parça parça kayıt tutar.

Kaynaklar ve standartlar

CEN-CENELEC — adı geçen Avrupa ürün standartlarının yayıncısı (zemiler için EN 12058, kaplama için EN 1469); sözleşmede kullanılmadan önce basımlar doğrulanmalıdır.
ASTM International — ABD pazarı için mermeri mineralojik bileşime göre sınıflandıran ASTM C503'ün yayıncısı.
BIS — Bureau of Indian Standards — IS 1135:1993'ün yayıncısı, yalnızca doğal kusurlara göre ulusal bir sınıflandırma şeması örneği olarak anılmıştır.

Bu sayfada hiçbir tolerans rakamı, kabul yüzdesi, reklamasyon süresi, garanti, denetim hizmeti veya sigorta sonucu iddia edilmez; bu tür her şart, spesifik siparişin sözleşmesine aittir.

İlgili sayfalar

Mermer ana sayfası · Mermer alıcı rehberi · Teknik veri ve test standartları · Blok, plaka ve karo karşılaştırması · Paketleme ve konteyner yükleme · İhracat belgeleri ve gümrük · Teklif isteyin