WorldwideTradeX — Stambulda ýerleşýän söwda kompaniýasy: biz üpjün edýäris, eksport edýäris we harydy ýetirýäris.

Oba hojalygy harytlary ugruna dolanmak
Bugdaýyň Tehniki Häsiýetnamasy: Standartlar we Sortlar - Jikme-jiklikler

Bugdaýyň Tehniki Häsiýetnamasy: Standartlar we Sortlar

Soňky täzelenme:

Gysgaça Syn

Bugdaý (Triticum aestivum) Türkiýede ýetişdirilýän iň möhüm däne ekinidir; ilatyň esasy azyk çeşmesi bolup, un üweýiş, makaron hem-de çörek bişiriş senagaty üçin esasy çig mal bolup hyzmat edýär. Türk bugdaýy ýokary belok mukdary, ajaýyp glýuten hili hem-de azyk önümçiligindäki durnukly netijeleri bilen uly abraýa eýedir. Bu tehniki resminama Türkiýede ösdürilip ýetişdirilýän hem-de halkara söwdasy edilýän ähli esasy bugdaý görnüşlerini, şol sanda çörek bugdaýyny, gaty bugdaýy (durum), ýumşak bugdaýy we spelta görnüşlerini doly öz içine alýar.

Esasy Aýratynlyklar:

  • Türkiýäniň Önümçiligi: Ýyllyk 25-30 million tonna hasyl

  • Ýetişdirilýän Sebitler: Merkezi Anatoliýa (Konýa, Kırıkkale, Aksaraý), Gündogar Anatoliýa (Mardin, Şanlıurfa), Marmara sebiti

  • Ösüş Möwsümi: Noýabrdan maýa çenli (güýzlik bugdaý), sentýabrdan maýa çenli (ýazlyk bugdaý)

  • Eksport Bazarlary: Balkan ýurtlary, Ýakyn Gündogar, Demirgazyk Afrika, Merkezi Aziýa, Kawkaz
Bu giňişleýin tehniki maglumatnama türk bugdaýy barada doly resminamalary hödürleýär:
  • Botaniki Klassifikasiýa we Sortlar: Doly taksonomiýa hem-de esasy sortlar

  • Tehniki Häsiýetnamalar: Çyglylyk, belok, glýuten, göwrüm agramy, kül mukdary

  • Ýetişdirmek we Orak Döwri: Agronomiýa, suwaryş, zyýankeşlere garşy göreş, orak tertibi

  • Gaýtadan Işlemek we Sortlara Bölmek: Arassalamak, sortlamak, üwemek talaplary

  • Gaplamak we Saklamak: Haltalanan, üýşmek görnüşinde, konteýnere ýüklemek şertleri

  • Daşamak we Logistika: Ýurt içi hem-de halkara gatnaw düzgünleri

  • Bazar Derňewi: Sebit boýunça nyrhlar, isleg ugurlary, eksport mümkinçilikleri

  • Standartlara Laýyklyk we Şahadatnamalar: TSE, ÝB, GCC hem-de halkara kadalary

1. Tehniki Häsiýetnamalar

1.1 Hökmany Hil Parametrleri

ParametrTalapSynag UsulyBirlikÇydamlylyk
Çyglylyk≤14.0%TSE 10527%±1.0
Göwrüm Agramy (Test Weight)≥750 g/LTSE 10528g/L±10
Belok Mukdary10.0-14.0%TSE 10530%±1.0
Çyg Glýuten25.0-35.0%TSE 10531%±3.0
Gury Glýuten7.0-12.0%TSE 10531%±2.0
Ýat Maddalar≤1.0%TSE 10532%±0.5
Döwük Däneler≤2.0%TSE 10532%±1.0
Ýaşyl/Reňki Üýtgeşmeler≤0.5%TSE 10532%±0.3
Gyzma Zeperi≤0.5%TSE 10532%±0.3
Haşal Ot Tohumlary≤0.5%TSE 10532%±0.3
Mör-möjek Zeperi≤0.5%TSE 10532%±0.3
Aflatoksin (B1+B2+B3+G1)≤20 μg/kgTSE 10545μg/kg±10
Ohrotoksin A≤5 μg/kgTSE 10545μg/kg±2
Deoksinivalenol (DON)≤1000 μg/kgTSE 10545μg/kg±500
Agyr Metallar1.3 bölüme seretTSE 10546--

1.2 Fiziki Aýratynlyklar

Däne Aýratynlyklary:

  • Görnüşi: Süýnmek ýa-da ellipssimon

  • Ölçegi: Uzynlygy 5-8 mm, ini 2-4 mm, galyňlygy 2-3 mm

  • Reňki: Gyzyl ýa-da ak (sorta baglylykda), birmeňzeş reňk

  • Ýüzi: Tekiz, arassa, jaýryksyz

  • Gögermegi: ≥95% (tohumlyk dereje), ≥85% (iýmlik/azyklyk dereje)

  • Gatlyk Indeksi: 40-70 (orta gatylykdan gata çenli)
Üýşmek Dykyzlygy:
  • Täze Ýygnalan: 680-720 g/L

  • Guradylan (14% çyglylyk): 750-800 g/L

  • Iň Ýokary: 820 g/L (premium dereje)
Akyp Durujylyk:
  • Tebigy Eňňit Burçy: 25-30 gradus

  • Statiki Koeffisiýent: 0.30-0.40

  • Dinamiki Koeffisiýent: 0.20-0.30

1.3 Agyr Metal Çäkleri (TSE 10546)

ParametrÇäkSynag UsulyBirlik
Gurşun (Pb)≤0.20TSE 10546ppm
Kadmiý (Cd)≤0.10TSE 10546ppm
Mişýak (As)≤0.50TSE 10546ppm
Simap (Hg)≤0.10TSE 10546ppm
Mis (Cu)≤20TSE 10546ppm
Sink (Zn)≤100TSE 10546ppm

1.4 Mikrobiologiki Çäkler

ParametrÇäkSynag UsulyBirlik
Jemi Aerob Sanawy≤10⁶TSE 10550CFU/g
Koliformalar≤10³TSE 10550CFU/g
E. coli<10TSE 10550CFU/g
Salmonella25g içinde ýokTSE 10550-
Staphylococcus aureus<10²TSE 10550CFU/g
Hamyrmaýa we Halyf≤10⁴TSE 10550CFU/g

1.5 Zyýankeşler Bilen Zeperleniş Çäkleri

ZyýankeşÇäkAnyklaýyş UsulyBirlik
Tüwi Tomzagy (Sitophilus oryzae)≤2Wizual barlagmör-möjek/nusga
Ambar Tomzagy (Sitophilus granarius)≤1Wizual barlagmör-möjek/nusga
Kösük Tomzagy (Acanthoscelides obtectus)≤1Wizual barlagmör-möjek/nusga
Un Tomzaklary (Tribolium spp.)≤5Wizual barlagmör-möjek/nusga
Güýe (Ephestia spp.)≤2Feromon duzaklaryýetişen/hepde

2. Botaniki Klassifikasiýa we Sortlar

2.1 Taksonomiýa

Patyşalyk: Plantae
Klad: Tracheophytes
Klad: Angiosperms
Klad: Monocots
Tertip: Poales
Maşgala: Poaceae (Bugdaýgiller)
Kiçi Maşgala: Pooideae
Triba: Triticeae
Urug: Triticum
Görnüş: T. aestivum L.

2.2 Türkiýedäki Esasy Bugdaý Görnüşleri

Çörek Bugdaýy (Triticum aestivum):

  • Sortlar: Kars 95, Akhisar 98, Marmara 94, Eti 96

  • Belok Mukdary: 11-14%

  • Glýuten Hili: Güýçli, elastiki

  • Ulanylyşy: Çörek, un önümleri, çörek bişiriş

  • Gatlygy: Orta gatylykdan gata çenli
Gaty Bugdaý / Durum (Triticum turgidum var. durum):
  • Sortlar: Gemme 96, Svevo 98, Cappello 95

  • Belok Mukdary: 12-15%

  • Glýuten Hili: Gaty, aýna şekilli

  • Ulanylyşy: Makaron, bulgur, kuskus

  • Gatlygy: Örän gaty

  • Reňki: Sarydan altyn reňke çenli
Ýumşak Bugdaý (Triticum aestivum):
  • Sortlar: Anza 97, Triticum aestivum var. compactum

  • Belok Mukdary: 8-11%

  • Glýuten Hili: Gowşak, süýnüji

  • Ulanylyşy: Keks, köke, konditer önümleri, kreker

  • Gatlygy: Ýumşakdan orta çenli
Spelta Bugdaýy (Triticum spelta):
  • Sortlar: Einkorn (Siyez), Emmer, Spelta

  • Belok Mukdary: 13-16%

  • Glýuten Hili: Aýratyn glýuten gurluşy

  • Ulanylyşy: Sagdyn iýmit, organiki önümler

  • Gabykdan Arassalamak: Hökmany (dänäni gabygy berk örtýär)

2.3 Aýratyn Agram Talaplary

Bugdaý GörnüşiIň Pes Aýratyn AgramSynag Usuly
Çörek Bugdaýy1.28 g/cm³1000 ml gradusirlenen silindr
Gaty Bugdaý (Durum)1.30 g/cm³1000 ml gradusirlenen silindr
Ýumşak Bugdaý1.25 g/cm³1000 ml gradusirlenen silindr
Spelta Bugdaýy1.27 g/cm³1000 ml gradusirlenen silindr

2.4 Glýuten Öndürijilik Parametrleri

ParametrÇörek BugdaýyGaty Bugdaý (Durum)Ýumşak Bugdaý
Çyg Glýuten (%)28-35%25-32%20-28%
Gury Glýuten (%)8-12%7-10%6-9%
Glýuten Indeksi (%)70-9060-8050-70
Alweograf W (10⁻⁴J)200-350150-250100-200
Farinograf Suw Siňdirişi (%)58-62%56-60%60-65%

3. Ýetişdirmek we Orak Döwri

3.1 Agronomiýa

Klimat Talaplary:

  • Mylaýymlyk: Ösüş möwsüminde 15-25°C

  • Aýaza Çydamlylygy: -8°C (ýetişen ösümlik), -3°C (düýp tutuş tapgyry)

  • Ösüş Üçin Gerekli Ýylylyk: 2,000-2,500 °C

  • Aýazsyz Döwür: Iň az 130 gün
Toprak Talaplary:
  • pH Aralygy: 6.0-7.5 (optimal)

  • Topragyň Görnüşi: Szyuglinok, çägesow, toýunsow

  • Drenaž: Gowy guralan, suw basmaýan

  • Organiki Mada: Iň az 2-4%
Suwaryş:
  • Suw Zerurlygy: Möwsümde 400-550 mm

  • Suwaryş Gezekleri: Ygala baglylykda 3-5 gezek

  • Usuly: Ýerüsti suwaryş, ýagyşlatma, damjalaýyn

  • Möhum Tapgyrlar: Düýp tutuş, saba galma, gülleýiş, däne doluş

3.2 Ekiş we Ösüş Tapgyrlary

Ekiş Wagty:

  • Güýzlik Bugdaý: 1-nji oktýabr - 15-nji noýabr (Türkiýe)

  • Ýazlyk Bugdaý: 15-nji fewral - 31-nji mart (daglyk sebitler)
Tohum Mukdary:
  • Sepme Usuly: 150-200 kg/ga

  • Setarlaýyn Ekiş: 120-150 kg/ga

  • Setar Arasy: 12.5-25 sm
Ösüş Tapgyrlary (Feekes Şkalasy):
  • 1-nji Tapgyr: Ýaprak ösüşi (1-9 ýaprak)

  • 2-nji Tapgyr: Baldak uzamagy (düýp tutuşdan saba galma çenli)

  • 3-nji Tapgyr: Baş çykarma taýýarlygy

  • 4-nji Tapgyr: Baş çykarma

  • 5-nji Tapgyr: Gülleýiş (anthesis)

  • 6-njy Tapgyr: Däne ösüşi (süýt, hamyrsow, doly däne)

  • 7-nji Tapgyr: Ýetişmek (fiziologiki taýdan kämilleşme)

3.3 Zyýankeşler we Kesellere Garşy Göreş

Esasy Zyýankeşler:

  • Bitler: Bugdaýyň zolakly mozaika wirusyny ýaýradýar

  • Gijeki Kebelek Gurçugy: Ýapraklary iýip guradýar

  • Kök Gurçuklary: Gögeriş dänelerine zeper ýetirýär

  • Çekirtgeler: Ýaprak hem-de däneler bilen iýmitlenýär

  • Bugdaý Baldak Arasy: Baldaklara zeper ýetirip, ekinleri ýatyrýar
Esasy Keseller:
  • Pos Keselleri: Baldak posy (Puccinia graminis), zolakly sary pos (P. striiformis), ýaprak posy (P. triticina)

  • Un Şepbeşigi: Erysiphe graminis

  • Fuzarioz Baş Çüýremesi: Gibberella zeae (DON mikotoksinini döredýär)

  • Septorioz: Septoria tritici

  • Goňur Te gmiller: Pyrenophora tritici-repentis
Integrirlenen Zyýankeş Gözegçiligi:
  • Agronomiki Usullar: Ekin dolanyşygy, meýdan arassalygy, çydamly sortlar

  • Biologiki Gözegçilik: Tebigy ýyrtyjylar, biopestisidler

  • Himiki Gözegçilik: Fungisidler, insektisidler (orakdan öňki howpsuz aralyklary berjaý etmek bilen)

3.4 Orak Işleri

Ýetişmek Belikleri:

  • Çyglylyk Mukdary: 18-20% (mehaniki orak üçin)

  • Reňk Üýtgemesi: Altyn sary reňk, gury sypal

  • Däne Gatylygy: Gaty, aýna şekilli görnüş

  • Gögermeglik Synagy: ≥85%

  • Gara Gatlak Emele Gelmegi: Fiziologiki kämilleşmede doly gutarýar
Orak Enjamlary:
  • Kombaýn: Bugdaý üçin sazlanan standart orak agregatlary

  • Kombaýn Sazlamalary: Baraban tizligi 600-800 aýlaw/min, deka aralygy 10-15 mm

  • Ýitgiler: <1% çäklerinde bolmaly
Orakdan Soňky Işler:
  • Guradyş: 24 sagadyň içinde 14% çyglylyga çenli

  • Sowadyş: 48 sagadyň içinde daşky gurşaw temperaturasyna çenli

  • Arassalama: Saman, daş, galyndylary aýyrmak

  • Saklamak: Gury, gowy şemalladylýan ambarlar

4. Gaýtadan Işlemek we Sortlara Bölmek

4.1 Arassalamak we Sortlamak

Ilkinji Arassalama:

  • Elek Enjamlary: Daşlary, uly galyndylary aýyrmak

  • Aspiratorlar: Ýeňil garyndylary (saman, tozan) aýyrmak

  • Ýel Selektorlary: Dänäni agramy boýunça bölmek

  • Optiki Sortlaýjylar: Reňki bozuk däneleri aýyrmak (islege görä)
Ikinji Arassalama:
  • Daş Aýryjylar: Daşlary, toprak böleklerini aýyrmak

  • Gabyk Sypyryjylar: Dänäniň ýüzüni tämizlemek

  • Sortlaýjylar: Ölçeg boýunça bölmek (elekler, magnitler)
Soňky Önüm Talaplary:
  • Arassalanan Bugdaý: ≥98% saplyk

  • Daş Mukdary: ≤0.05%

  • Metal Mukdary: ≤1 ppm (magnit arkaly arassalanan)

4.2 Sortlaşdyryş Standartlary (TSE 10532)

I Dereje (Ýokary Dereje):

  • Çyglylyk ≤13.0%

  • Göwrüm agramy ≥770 g/L

  • Belok 12-14%

  • Ýat maddalar ≤0.5%

  • Döwük däneler ≤1.0%

  • Ýaşyl/reňki bozuk ≤0.3%

  • Ysgynsyz/çüýrük ≤0.1%
II Dereje (Standart):
  • Çyglylyk ≤14.0%

  • Göwrüm agramy ≥750 g/L

  • Belok 10-13%

  • Ýat maddalar ≤1.0%

  • Döwük däneler ≤2.0%

  • Ýaşyl/reňki bozuk ≤0.5%

  • Ysgynsyz/çüýrük ≤0.2%
III Dereje (Iýmlik/Senagat):
  • Çyglylyk ≤15.0%

  • Göwrüm agramy ≥700 g/L

  • Belok 8-12%

  • Ýat maddalar ≤1.5%

  • Döwük däneler ≤3.0%

  • Ýaşyl/reňki bozuk ≤1.0%

  • Ysgynsyz/çüýrük ≤0.5%

4.3 Ýörite Derejeler

Tohumlyk Bugdaý:

  • Gögermeglik derejesi ≥95%

  • Saplygy ≥99%

  • Çyglylygy ≤13%

  • Karantin zyýankeşlerinden doly arassa

  • Belli bir meýdan partizasyndan yzarlanylýan
Organiki Bugdaý:
  • Sintetiki dökünler hem-de pestisidler ulanylman ösdürilen

  • 3 ýyllyk geçiş döwri hökmany

  • TSE 13485 şahadatnamasy

  • Aýratyn işlemek hem-de saklamak şertleri
Premium Çörek Bugdaýy:
  • Belok 12-14%

  • Çyg glýuten 28-35%

  • Glýuten indeksi ≥70%

  • Kül mukdary ≤0.55%

  • Düşüş sany (Falling number) ≥250 s

5. Gaplamak we Saklamak

5.1 Gaplaýyş Görnüşleri

50 kg PP Dokalan Haltalar:

  • Material: 100% arassa polipropilen, 100-120 g/m²

  • Içki Gatlak: Çyglykdan goramak üçin PE içlik (20-30 μm)

  • Çydamlylygy: ≥130 N/50mm (boýuna), ≥110 N/50mm (inene)

  • Tikilişi: Ýylylyk bilen ýelmenen ýa-da iki hatar tikilen

  • Bellikler: Sorty, partiýa belgisi, agramy, gelip çykyşy
1000 kg Big Bag Haltalar (FIBC):
  • Görnüşi: Type A (standart) ýa-da Type D (antistatiki)

  • Howpsuzlyk Koeffisiýenti: 5:1 ýa-da 6:1

  • Ölçegleri: Takmynan 90 × 90 × 100 sm

  • Göwrümi: 900-1000 kg (dykyzlyga baglylykda)

  • Boşadyş: Aşaky klapan ýa-da doly açylýan düýp
20 kg we 25 kg Bölek Söwda Haltalary:
  • Material: Kagyz ýa-da köp gatlakly kompozit

  • Gorag: Standart gorag gatlagy

  • Ýapylmagy: Ýylylyk arkaly ýapylan ýa-da ýelimli lentanyň kömegi bilen

  • Bellikler: Sorty, agramy, ulanyş gollanmasy

5.2 Konteýner Ýükleme Düzgünleri

20ft GP Konteýner:

  • Içki Ölçegleri: 5.90 × 2.35 × 2.39 m

  • Göwrümi: 33 m³

  • Iň Ýokary Umumy Agram: 30,480 kg

  • Palaýd Göterijiligi: Takmynan 28,000 kg
Bugdaý Ýüklemek Parametrleri:
  • Üýşmek Görnüşinde Ýüklemek (haltasyz):

  • Üýşmek dykyzlygy: Takmynan 780 kg/m³ (guradylan bugdaý)

  • Iň ýokary ýükleme: 25-26 tonna (palaýdyň 90-95%-i)

  • Konteýner göwrüminiň ulanylyşy: 75-80%

  • Haltalarda Ýüklemek (50 kg haltalar):

  • Gatlakdaky haltalar: 4 hatar × 5 halta = 20 halta

  • Poddondaky haltalar: 20 halta (1 tonna)

  • Gatlakdaky poddonlar: 12 poddon (her biri 600 kg)

  • Jemi gatlaklar: 10-11 gatlak

  • Jemi agram: 12-13 tonna (arassa bugdaý)
Çyglylyk Gözegçiligi:
  • Konteýner Çyglylygy: Ýüklenende <65% RH

  • Çyg Çekiji Serişdeler: 4-8 kg kalsiý hlorid (islege görä)

  • Temperatura: Ýükleniş wagtynda 15-25°C

  • Ventilýasiýa: Deňiz sapary döwründe çyg girmeginiň öňüni almak üçin ýapyk

5.3 Saklaýyş Şertleri

Ambar Talaplary:

  • Temperatura: 10-25°C (optimal), iň ýokary 35°C (gyzmagyň öňüni almak)

  • Çyglylyk: <70% RH (halyf döremeginiň öňüni almak üçin möhüm)

  • Ventilýasiýa: Sagatda 4-6 gezek howa çalyşmagy

  • Pol: Beton, iň az 15 sm galdyrylan (poddonlar ýa-da polkalar)

  • Zyýankeş Gözegçiligi: Yzygiderli dermanlamak, gözegçilik barlaglary
Üýşmek Saklanýan Siloslar:
  • Göwrümi: Her silosa 500-5000 tonna

  • Material: Polat ýa-da demir-beton

  • Guradyş: Içki şemalladyş ulgamy

  • Gözegçilik: Temperatura datçikleri, çyglylyk ölçeýjileri
Saklanyş Möhletleri:
  • Gysga Möhlet (0-3 aý): Standart ambar

  • Orta Möhlet (3-6 aý): Gözegçilik edilýän şertler

  • Uzak Möhlet (6-12 aý): Azot ýa-da CO₂ gaz garyndylary arkaly

  • Iň Uzak Möhlet: Hil barlagy bilen 12 aý

6. Daşamak we Logistika

6.1 Ýurt Içi Daşamak (Türkiýe)

Awtomobil Ulagy:

  • Ulag Görnüşi: Ýapyk konteýner ýük ulagy (20-30 tonna göterijilik)

  • Pol Goragy: Süýşmäge garşy ýörite matalar

  • Temperatura Şertleri: Ýylylyk izolirlenen korpus

  • Resminamalar: Ýol haty, hil şahadatnamasy, fitosanitar sertifikaty
Demir Ýol Ulagy:
  • Konteýner Görnüşi: 20ft GP ýa-da 40ft HQ gury ýük wagonlary

  • Ýükleme: Terminaldan terminala göni

  • Howpsuzlyk: Möhürlenen hem-de yzarlanýan konteýnerler

  • Gatnaw Wagty: 12-24 sagat (Ankaradan esasy deňiz portlaryna)

6.2 Halkara Gatnawlar

Deňiz Gatnawy (Konteýnerli):

  • Konteýner Görnüşleri: 20ft GP, 40ft GP, 40ft HQ

  • Gämi Kompaniýalary: Maersk, MSC, CMA CGM, Hapag-Lloyd

  • Gatnaw Wagty:

  • Türkiýe → BAE: 18-22 gün

  • Türkiýe → Müsür: 7-10 gün

  • Türkiýe → Gresiýa: 5-7 gün

  • Türkiýe → Rumyniýa: 5-8 gün

  • Türkiýe → Merkezi Aziýa: 25-30 gün
Deňiz Gatnawy (Bulk Gämileri):
  • Gämi Görnüşi: General cargo ýa-da bulk daşaýjy gämiler

  • Trýum Taýýarlygy: Hökmany ýagdaýda arassalamak, guramak we barlamak

  • Ventilýasiýa: Ýol boýunça yzygiderli howa çalşygy

  • Ätiýaçlandyryş: Ähli töwekgelçilikleri öz içine alýan deňiz ätiýaçlandyryşy

6.3 Sowuk Zynjyr we Çyglylyk Şertleri

Mylaýymlyk Duýgurlygy:

  • Amatly Aralyk: 10-25°C

  • Iň Ýokary Çydamlylyk: <35°C (halyf emele gelmeginiň öňüni alýar)

  • Iň Pes Çydamlylyk: >0°C (doňmagyň öňüni almak)
Çyglylyk Gözegçiligi:
  • Möhüm Çyglylyk Derejesi: <14% (dänäniň gyzmagynyň öňüni alýar)

  • Öz-özünden Gyzma Howpy: >15% çyglylyk we ýokary temperatura

  • Gözegçilik: Birnäçe nokatda ýerleşdirilen temperatura datçikleri

7. Bazar Derňewi

7.1 Türkiýäniň Bugdaý Bazaryna Syn

Önümçilik Statistikasy:

  • Ýyllyk Önümçilik: 25-30 million tonna

  • Ekin Meýdany: 6-7 million gektar

  • Hasyllylyk: Ortaça 3.8-4.5 tonna/ga

  • Import Baglylygy: Minimal (90-95% öz-özüni üpjün edýär)
Esasy Sebitler:

SebitÖnümçilik (Tonna)Esasy SortlarHäsiýetnamasy
Merkezi Anatoliýa10-12 millionKars 95, Akhisar 98Ýokary belok, ajaýyp hil
Gündogar Anatoliýa6-8 millionMardin 96, Urfa 95Ýokary hasyllylyk, guraklyga çydamly
Marmara Sebiti4-5 millionMarmara 94, Eti 96Ir ýetişýän, ýokary hilli
Egeý Sebiti3-4 millionÝerli sortlarÝazlyk bugdaý agdyklyk edýär

Bazar Gurluşy:

  • Ýurt Içi Sarp Ediş: 22-25 million tonna (un, azyk, iým)

  • Eksport Göwrümi: 1-3 million tonna (möwsüme hem-de hile baglylykda)

  • Nyrh Aralygy: $180-250/tonna (FOB Türkiýe)
Esasy Sarp Edijiler:
  • Un Senagaty: Ýurt içi sarp edişiň 65-70%-i

  • Azyk Senagaty: 15-20% (makaron, çörek, unaş önümleri)

  • Iým Senagaty: 10-15%

  • Tohumlyk: 2-3%

7.2 Sebit Nyrhlary (FOB Türkiýe)

2025 Q2-Q3 Geljekki Nyrhlar:

Barmaly ÝerIýmlik Dereje ($/tonna)Azyklyk Dereje ($/tonna)Gatnaw Wagty
BAE (Jebel Ali)220-240240-26018-22 gün
Müsür (Alexandria)210-230230-2507-10 gün
Gresiýa (Piraeus)200-220220-2405-7 gün
Rumyniýa (Constanța)205-225225-2455-8 gün
Bolgariýa (Varna)200-220220-2404-6 gün
Gazagystan (Aktau)240-260260-28025-30 gün
Özbegistan (Karsakbaý)250-270270-29028-35 gün

Nyrh Faktory:

  • Dünýä Bugdaý Nyrhlary: Gara deňiz nyrhlary bilen 20-30% korrelýasiýa

  • Energiýa Çykdajylary: Ýangyç, elektrik, un üwemek (çykdajynyň 15-20%-i)

  • Walýuta Hümmeti: USD/TRY gatnaşygynyň bäsdeşlige täsiri

  • Möwsümleýinlik: Q4 döwründe ýokary nyrhlar (orakdan soňky isleg)

  • Hil Goşantlary: Azyklyk dereje üçin +10-15%, premium çörek bugdaýy üçin +20-30%

7.3 Isleg Çaklamasy (2025-2026)

Ýurt Içi Isleg:

  • 2025: 23-25 million tonna (durnukly)

  • 2026: 24-26 million tonna (az-kem ösüş)

  • Esasy Faktory: Ilat sanynyň köpelmegi, çörek sarp edilişi, gaýtadan işleýän senagat
Eksport Islegi:
  • 2025: 1.5-2.5 million tonna

  • 2026: 2-3 million tonna

  • Ösüş Bazarlary: Merkezi Aziýa, Demirgazyk Afrika, Balkanlar, Kawkaz
Nyrh Çaklamasy:
  • 2025 Q2-Q3: $210-240/tonna (iýmlik), $230-260/tonna (azyklyk)

  • 2025 Q4: $240-270/tonna (möwsümleýin artma)

  • 2026 Q1: $220-250/tonna (baýramçylykdan soňky düzediş)

  • 2026 Q2: $210-240/tonna (durnukly)

8. Standartlara Laýyklyk we Şahadatnamalar

8.1 Türk Standartlary (Hökmany)

TSE 10527:2019 (Bugdaý - Umumy Talaplar):

  • Giňişleýin hil parametrleri

  • Synag usullary hem-de kabul ediş kadalary

  • Ýurt içi söwda üçin hökmany
TSE 10528:2019 (Göwrüm Agramyny Anyklamak):
  • Standartlaşdyrylan ölçeg tertibi

  • Sortlara bölmek we nyrh kesmek üçin hökmany
TSE 10529:2019 (Bugdaý - Nusga Almak):
  • Wekillikli nusga alyş usullary

  • Nusga möçberi talaplary

  • Saklamak hem-de daşamak tertibi
TSE 10530:2019 (Belok Mukdaryny Kesgitlemek):
  • Kýeldal usuly

  • Azot konwersiýa koeffisiýenti 5.7
TSE 10531:2019 (Glýuten Mukdaryny Kesgitlemek):
  • Çyg glýuten üçin ýuwmak usuly

  • Gury glýuten üçin guradyp çekmek
TSE 10532:2019 (Bugdaý - Sortlara Bölmek):
  • Hil derejeleriniň kesgitlemeleri

  • Kabul ediş kadalary

  • Barlag amallary
TSE 10545:2019 (Mikotoksin Seljermesi):
  • Aflatoksin, ohrotoksin, DON usullary

  • ELISA hem-de HPLC usullary
TSE 10546:2019 (Agyr Metal Seljermesi):
  • Gurşun, kadmiý, mişýak, simap usullary

  • AAS we ICP-MS usullary
TSE 10550:2019 (Mikrobiologiki Seljerme):
  • Jemi sanaw, koliformalar, Salmonella usullary

  • Standart plastinka sanaw tertibi

8.2 Halkara Şahadatnamalar

ISO 9001:2015:

  • Hil dolandyryş ulgamy

  • Esasy eksport bazarlary üçin talap edilýär

  • Ýyllyk gözegçilik auditleri
ISO 22000:2018 ýa-da FSSC 22000:
  • Azyk howpsuzlygyny dolandyryş ulgamy

  • Azyk senagaty üpjünçileri üçin hökmany

  • Giňişleýin HACCP kepilligi
HALAL Şahadatnamasy:
  • Aýlag ýurtlary hem-de musulman köplükli bazarlar üçin zerur

  • TÜRSAK, HALK ýa-da akkreditlenen guramalar tarapyndan berilýär

  • Resminamalar: Şahadatnama we barlag hasabaty
SASO Şahadatnamasy (Saud Arabystany):
  • Hökmany önüm şahadatnamasy

  • SABER platformasynda hasaba alyş

  • Ýük ugradylmazyndan öň akkreditlenen edara tarapyndan barlag
ÝB Standartlaryna Laýyklyk:
  • TSE standartlary ÝB-niň (EC) No 1169/2011 düzgünnamasy bilen ylalaşdyrylan

  • ÝB eksporty üçin goşmaça önüm şahadatnamasy talap edilmeýär

  • Tohumlyk bugdaý üçin fitosanitar sertifikaty hökmany

  • Doly yzarlamak ulgamy berjaý edilmeli

8.3 Bazarlar Boýunça Resminama Talaplary

GCC (BAE, Saud Arabystany, Katar):

  • Täjirçilik Hasap-Fakturasy (3 sany asyl nusga)

  • Ýük Hatnamasy / Konosament (3/3 asyl nusga)

  • Gelip Çykyş Şahadatnamasy (GCC Form A)

  • Seljerme Şahadatnamasy (laboratoriýada tassyklanan)

  • Halal Şahadatnamasy (ykrar edilen guramadan)

  • SASO şahadatnamasy (Saud Arabystany üçin)

  • Agram Şahadatnamasy

  • Saplyk Şahadatnamasy
Ýewropa (ÝB we ÝB agza bolmadyk ýurtlar):
  • Täjirçilik Hasap-Fakturasy (1 asyl + 2 göçürme)

  • Ýük Hatnamasy / Konosament (3/3 asyl nusga)

  • Gelip Çykyş Şahadatnamasy (GSP üçin Form A)

  • Seljerme Şahadatnamasy

  • Agram Şahadatnamasy

  • TSE Laýyklyk Jarnamasy

  • Fitosanitar Şahadatnamasy (tohumlyk ýa-da ýörite talaplarda)
Afrika (Nigeriýa, Müsür, Marokko):
  • Täjirçilik Hasap-Fakturasy (3 sany asyl nusga)

  • Ýük Hatnamasy / Konosament (3/3 asyl nusga)

  • Gelip Çykyş Şahadatnamasy

  • Seljerme Şahadatnamasy

  • SONCAP (Nigeriýa), PCCI (Müsür), Laýyklyk Şahadatnamasy (Marokko)

  • Import Ygtyýarnamasy (ýurda baglylykda)
Agro Harytlaryna Gaýdyp Gitmek

FAQ

Türkiýeden eksport edilýän bugdaýyň esasy görnüşleri haýsylar?

Türkiýe esasan ýokary hilli çörek bugdaýyny, makaron önümçiligi üçin amatly bolan gaty bugdaýy (durum), ýumşak bugdaýy we gadymy spelta sortlaryny eksport edýär. Bu sortlar özleriniň ýokary belok mukdary hem-de ajaýyp glýuten hili bilen daşary bazarlarda ýokary baha eýedir.

Türk degirmen bugdaýynyň standart aýratynlyklary nähili?

Türk degirmen bugdaýy adatça 11%-den 13%-e çenli belok mukdaryna, iň ýokary 13% çyglylyga we 76-dan 82 kg/hl çenli göwrüm agramyna eýedir. Bu parametrler ony senagat un üweýiş hem-de çörekhanalar üçin örän bähbitli çig mal edýär.

Türk bugdaýy halkara eksport üçin nähili gaplanylýar?

Türk bugdaýy halkara bazarlara üýşmek görnüşinde uly gämilerde, 50 kg göwrümli polipropilen haltalarda ýa-da göni 20ft we 40ft deňiz konteýnerlerine ýüklenip ugradylýar.

Türk bugdaýy haýsy hil şahadatnamalaryna eýe?

Eksport edilýän türk bugdaý partizalary halkara ülňülere laýyk gelýär we TSE şahadatnamalary, halkara SGS barlag hasabatlary hem-de fitosanitar şahadatnamalary bilen doly kepillendirilýär.

Degişli mowzuklar

Mal iýminiň iýmitliligi: Belokly şrotlar we siňdirilýän energiýa → Bütindünýä arpa standartlary: Piwo we iýmlik arpa gollanmasy → Arpanyň tehniki aýratynlyklary → Doňdurylan towuk aýaklary: GACC we HALAL gollanmasy → Ýyladyshana howa inženeriýasy: Ýokary netijeli ulgamlar → Günebakar ýagy: High-Oleic we Mid-Oleic söwda gollanmasy → Suwaryş ulgamlary: Takyk oba hojalygy boýunça tehniki gollanma → Üweýän bugdaý aýratynlyklary: Belok we hil gollanmasy → Gant şugundyry: Tehniki aýratynlyklar we söwda → TS1 Gant Tehniki Spesifikasiýasy → TS2 Arassalanan Gant — Senagat derejeli aýratynlyklar → Aýbaýagz ýagy — tehnikiki bellik we hyzmat → Sary Mekgejöwen Söwdasy: Grade #2 we Aflatoksin Gözegçiligi →